Ortadoğu’da derinleşen çatışmaların etkisiyle İran’da siyasi ve askeri güç dengeleri yeniden şekilleniyor. Üst düzey isimlere yönelik suikastların ardından Tahran yönetiminde dikkatler, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf üzerinde yoğunlaştı. Galibaf’ın, yalnızca siyasi bir figür değil, aynı zamanda savaşın ve devlet yönetiminin merkezindeki isimlerden biri haline geldiği değerlendiriliyor.
İsrail saldırısında hayatını kaybettiği belirtilen Ali Laricani sonrası oluşan güç boşluğunda, Galibaf’ın rejim içindeki sert güvenlik çizgisini temsil eden aktörler arasında öne çıktığı ifade ediliyor.ABD ve İsrail saldırılarında öldüğü öne sürülen İran dini lideri Ali Hamaney sonrası yerine geçtiği belirtilen Mücteba Hamaney’in kamuoyu önüne çıkmaması, ülkede fiili yönetimin kimde olduğu sorusunu gündeme taşıdı.
Bu süreçte Galibaf’ın hem askeri hem siyasi karar alma mekanizmalarında etkin rol üstlendiği yönündeki değerlendirmeler güç kazandı. İran kulislerinde, Galibaf’ın Mücteba Hamaney’e yakınlığı ve sistem içindeki bağlantıları nedeniyle fiilen “iki numara” konumuna yükseldiği konuşuluyor.
Galibaf’ın en önemli avantajlarından biri, İran siyasetinde kritik güç merkezlerinden biri olan İran Devrim Muhafızları ile olan ilişkileri olarak gösteriliyor. Kurum içindeki geçmişi ve bağlantıları, onu askeri strateji ve operasyonel kararlar açısından etkili bir aktör haline getiriyor.
Uzmanlar, Galibaf’ın askeri tecrübesi ve kurumlar arası koordinasyon kabiliyeti sayesinde kriz döneminde öne çıktığını belirtiyor.
Galibaf’ın son açıklamaları, İran’ın çatışma stratejisinde sertleşmeye işaret ediyor. İran devlet televizyonuna verdiği demeçte ülkenin “eşit olmayan bir savaş” yürüttüğünü ifade eden Galibaf, yerli imkanlarla sürecin yönetileceğini söyledi.
Sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada ise enerji altyapısına yönelik saldırılara karşı “göze göz” yaklaşımının benimsendiğini vurguladı. Bu açıklamalar, çatışmanın daha sert bir tırmanma sürecine girdiği şeklinde yorumlanıyor.
Üst düzey isimlere yönelik saldırıların ardından İran yönetiminde güvenlik önlemleri artırıldı. Galibaf’ın kamuoyu önüne çıkmaması ve bazı etkinliklere katılmaması, üst düzey yetkililerin hedef alınma riskinin arttığını gösteriyor.
Galibaf’ın yükselişi, İran-Irak Savaşı sırasında başlayan askeri kariyerine dayanıyor. Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevinde bulunan Galibaf, 1999’daki öğrenci olayları sırasında polis teşkilatının başına getirildi.
Daha sonra 12 yıl boyunca Tahran Belediye Başkanlığı yapan Galibaf, siyasi kariyerinde pragmatik yaklaşımıyla öne çıkarken, yolsuzluk iddiaları ve protestoların bastırılmasındaki rolü nedeniyle eleştirildi.
İranlı kaynaklara göre Galibaf, çatışmayı bölgesel ölçekte genişletebilecek stratejiler üzerinde de etkili. Devrim Muhafızları ile yapılan toplantılarda Körfez ülkelerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarının gündeme geldiği öne sürülüyor.
Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri’nin hedef alınabileceği ve bölgedeki enerji altyapısının baskı unsuru olarak kullanılabileceği ifade ediliyor.
Ayrıca, Irak’taki İran yanlısı paramiliter unsurlar üzerinden bölgesel operasyon senaryolarının da tartışıldığı iddia ediliyor. Bu kapsamda Haşti Şabi ve Kudüs Gücü gibi yapıların rol alabileceği değerlendiriliyor.
Körfez bölgesindeki enerji altyapısına yönelik tehditler, küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki riskin artması, petrol ve doğalgaz arzını etkileyerek enerji fiyatları ve lojistik maliyetler üzerinde baskı oluşturuyor.
Galibaf, geçmişte cumhurbaşkanlığı için üç kez aday oldu ancak başarılı olamadı. 2020’de Meclis Başkanı seçilen Galibaf’ın, mevcut kriz ortamında fiili gücünü artırdığı ve siyasi etkisini genişlettiği değerlendiriliyor.
İranlı diplomatik kaynaklar, Ali Laricani’nin ölümünün ardından savaş yönetimi ve stratejik kararların büyük ölçüde Galibaf’ın kontrolünde olduğunu ifade ediyor.
Ortaya çıkan tablo, İran’da resmi hiyerarşi ile fiili güç arasındaki farkın derinleştiğini ve güvenlik merkezli yeni bir yönetim yapısının oluştuğunu gösteriyor.
